Bất cập trong ứng dụng công nghệ 4.0 vào sản xuất nông nghiệp

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, quá trình chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp theo hướng nông nghiệp 4.0 ở
nước ta vẫn còn vấp phải nhiều trở lực. Đầu tiên phải kể đến là sự thiếu đồng bộ, tổng thể và tầm nhìn của chính
sách. Phát triển nông nghiệp 4.0 là vấn đề lớn cần có sự phối hợp nhịp nhàng của cả nhà nước và doanh nghiệp,
trong đó doanh nghiệp là lực lượng sản xuất trực tiếp, nhà nước có vai trò gián tiếp là ban hành các chính sách thiết
thực, nhằm tạo môi trường và động lực cho sự phát triển.

Nội dung trong bài viết

Tuy nhiên, chính sách cho lĩnh vực nông nghiệp 4.0 hiện nay còn chưa thực sự hấp dẫn doanh nghiệp, hợp tác xã và
hộ gia đình đầu tư sản xuất, bên cạnh đó lộ trình triển khai và thủ tục để nhận hỗ trợ còn rườm rà, làm giảm độ hấp dẫn của chính sách. Tính ổn định của chính sách không cao, nhiều chính sách vừa được ban hành thì đã phải chỉnh sửa
hoặc thay đổi, gây khó khăn cho sản xuất. Nông nghiệp 4.0 cần diện tích lớn và thời hạn sử dụng đất lâu dài để doanh
nghiệp yên tâm đầu tư công nghệ, cơ giới hóa, tự động hóa nhằm tăng năng suất lao động, giảm giá thành sản phẩm,
đảm bảo đồng bộ của sản phẩm trên diện rộng, phát huy lợi thế về quy mô. Tuy nhiên, chính sách về quy hoạch đất đai thiếu đồng bộ, khiến các vùng sản xuất nông nghiệp luôn phải đối mặt với nguy cơ mất đất sản xuất phục vụ hoạt động phát triển hạ tầng, kinh tế – xã hội. Dồn điền đổi thửa chưa có bước đột phá, hoạt động tích tụ ruộng đất diễn ra chậm, đất sản xuất đang thuộc quyền sử dụng của hàng triệu hộ dân, diện tích nhỏ, manh mún và không đồng đều. Cả nước có 9,5 triệu hộ nông dân với bình quân 2,2 lao động và 0,4 – 1,2ha một hộ nông dân, 69% số hộ có quy mô đất nông nghiệp dưới 0,5ha.

Vốn đầu tư cho nông nghiệp trong tổng vốn đầu tư của toàn xã hội còn thấp, cùng với tỷ lệ vốn cấp hàng năm cho
đầu tư phát triển nông nghiệp giảm dần trong cơ cấu phân bổ ngân sách, cũng là một trở lực cho sự chuyển đổi từ nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp 4.0. Đầu tư cho lĩnh vực này đòi hỏi lượng vốn đầu tư ban đầu phải tương đối lớn và kéo dài. Trong khi đó hệ thống cung cấp vốn cho nó chưa phát triển, nguồn vốn tích tụ trong các hộ gia đình còn nhỏ bé, việc tiếp cận với nguồn vốn từ các ngân hàng thương mại gặp nhiều rào cản. Nguyên nhân là lĩnh vực nông nghiệp nói chung và nông nghiệp 4.0 nói riêng chưa thực sự hấp dẫn đối với của các ngân hàng thương mại, vì đây là lĩnh vực đầu tư nhiều rủi ro, vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài.

Nông nghiệp 4.0

Một số doanh nghiệp mặc dù đã đạt chuẩn là doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nhưng vẫn không
tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi, phải vay theo lãi suất thương mại, làm chi phí sản xuất tăng cao, gây khó khăn
trong cạnh tranh. Trở ngại lớn nhất hiện nay trong tiếp cận vốn của nguồn vốn ưu đãi chủ yếu là vấn đề thế chấp tài sản.

Doanh nghiệp đầu tư lĩnh vực này chỉ có nhà xưởng, hệ thống nhà kính, đất nông nghiệp… Song nhà xưởng, nhà
kính không được chấp nhận là tài sản thế chấp. Trong khi đó, đất nông nghiệp lại gặp khó khăn về giấy tờ, thủ tục.

Thực trạng trên dẫn đến hệ quả là số lượng doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực còn hạn chế. Dưới 2% số doanh nghiệp của cả nước đầu tư vào nông nghiệp với số vốn đầu tư dưới 1% tổng số vốn đầu tư của toàn xã hội.


Thừa lao động phổ thông, thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một trở lực của nông nghiệp 4.0, bởi vì phát triển nền nông nghiệp 4.0 đòi hỏi lực lượng lao động có trình độ cao để thuận tiện trong việc thực hành, vận dụng sáng tạo, đưa công nghệ cao ứng dụng vào trong sản xuất nông nghiệp. Trên thực tế nền nông nghiệp Việt Nam lâu nay vẫn phụ thuộc vào kinh nghiệm là chính, nhân lực có chuyên môn cao trong lĩnh vực nông nghiệp còn rất hạn chế so với yêu cầu.

Thực tế này đã ảnh hưởng lớn đến việc tiếp cận và ứng dụng khoa học – công nghệ cao vào sản xuất. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, năm 2016 cả nước có khoảng 54,4 triệu người trong độ tuổi lao động, lao động trong lĩnh vực nông nghiệp là 22,3 triệu người, trong đó có khoảng 15% số lao động nông nghiệp đã qua đào tạo. Trong số đó có khoảng 9% có trình độ đại học, cao đẳng; 39,4% trung cấp, còn lại là trình độ sơ cấp.

Dự báo năm 2020, sẽ cần khoảng 3 triệu lao động chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại [5]. Đào tạo nghề trong nông nghiệp vẫn chủ yếu là giảng dạy, hướng dẫn những kiến thức kỹ năng mà các tổ chức dạy nghề có, không thực sự xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn sản xuất. Chương trình nặng về lý thuyết, nhẹ thực hành, thiếu giáo cụ, giảng dạy còn ít gắn với thực tế sản xuất.

Dạy nghề chưa kết hợp với vấn đề tạo việc làm, chưa gắn kết chiến lược đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Nhìn chung, hệ thống đào tạo nghề trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp còn nhiều bất cập, chưa đủ sức đáp ứng yêu cầu về đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao phục vụ nhu cầu phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại.

Ý kiến mọi người cho bài viết này

Chưa có ý kiến nào cho bài viết Bất cập trong ứng dụng công nghệ 4.0 vào sản xuất nông nghiệp. Mọi người đang mong chờ đóng ý kiến của bạn.

Ý kiến của bạn