June 2019 11:57:56 PM

Sinh sản đơn tính

Sinh sản đơn tính là hình thức sinh sản phôi được hình thành nhưng không xảy ra quá trình giảm phân, không xảy ra sự thụ tinh mà từ một tế bào trong túi phôi hoặc phôi tâm, mang vật liệu di truyền của mẹ.

Cây con sinh ra bằng con đường này gọi là những cây đơn tính. Những loài cây chỉ sinh sản đơn tính gọi là cây sinh sản đơn tính bắt buộc. Những cây vừa sinh sản đơn tính, vừa sinh sản hữu tính bình thường gọi là cây sinh sản đơn tính không bắt buộc.

Có bốn dạng sinh sản đơn tính: hồi qui, không hồi qui, phôi bất định và sinh dưỡng.

Sinh sản đơn tính hồi qui là hình thức sinh sản túi phôi phát triển từ tế bào mẹ của trứng hoặc tế bào bên cạnh nhưng không xảy ra giảm phân. Trứng mang 2n thể nhiễm sắc bình thường, giống như ởcây mẹ. Phôi phát triển trực tiếp từ trứng không qua thụ tinh. Một số loài cây có hình thức sinh sản này là: Hành tây (Allium),Cỏ(Poa)…

Sinh sản đơn tính không hồi qui là hình thức sinh sản phôi hình thành trực tiếp từ nhân của trứng không thụ tinh. Phôi này là phôi đơn tính đơn bội hệ mẹ. Hình thức sinh sản nay rất hiếm thấy ở thực vật.


Sinh sản đơn tính dạng phôi bất định là hình thức sinh sản phôi hình thành trực tiếp từ tế bào hoặc nhóm tế bào phôi tâm hoặc vùng lân cận (Hình dưới). Khác với sinh sản đơn tính hồi qui, sinh sản đơn tính phôi bất định có phôi hình thành ở bên ngoài túi phôi và bổ sung cho phôi hình thành bình thường trong túi phôi. Ví dụ: các loài cây thuộc chi Chanh cam (Citrus), sau khi thụ tinh, phôi hữu tính và một số phôi sinh sản đơn tính được hình thành.

Sinh sản đơn tính sinh dưỡng là hình thức sinh sản có hai hay nhiều phôi trong một hạt, còn gọi là hiện tượng đa phôi. Phôi hình thành từ phôi tâm như nêu ở phần trên cũng là một trường hợp đa phôi. Hiện tượng đa phôi thường gặp ở các loài thuộc chi Tùng Bách (Pinus).

Sự phát triển phôi ở chi Cam quít
Sự phát triển phôi ở chi Cam quít

Cây con hơi yếu hơn là cây từ phôi hữu tính, các cây còn lại là cây sinh dưỡng (cây đơn tính) hình thành từ phôi tâm.

Đa phôi ở Cam lá 3 thuỳ
Đa phôi ở Cam lá 3 thuỳ

Đặc trưng của cây sinh sản đơn tính là chúng thường có ở một số loài cây trong tự nhiên và thường kèm theo hiện tượng thể đa bội hoặc lai giống. Cây sinh sản đơn tính thực chất là sinh sản sinh dưỡng nên cây con tạo ra đồng đều về các đặc điểm di truyền. Cây sinh sản đơn tính là một hình thức trẻ hóa cho các cây mẹ nhiều tuổi rất cần thiết khi nhân giống sinh dưỡng cho các cây rừng. Tuy nhiên cũng do đặc tính này mà cây sinh sản đơn tính ít khi được áp dụng để sản xuất cây ăn quả mà chỉ để sản xuất gốc ghép cho cây ăn quả. Cây sinh sản đơn tính không mang mầm bệnh do virus và viroids gây ra là một hình thức nhân giống quan trọng áp dụng cho những giống cây nhiễm bệnh virus và viroids do mầm bệnh không truyền qua hạt giống.

Ý kiến mọi người cho bài viết này

Chưa có ý kiến nào cho bài viết Sinh sản đơn tính. Mọi người đang mong chờ đóng ý kiến của bạn.

Ý kiến của bạn