LIÊN HỆ QUẢNG CÁO: 0989.467.685 - info@caytrongvatnuoi.com

Nuôi cấy mô và tế bào

Chỉnh sửa lúc 12/02/2019

Nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô và tế bào thực vật (còn gọi là vi nhân giống) là phương pháp sản xuất hàng loạt cây con (bản sao) từ các bộ phận rất nhỏ của cây (các cơ quan, mô, tế bào) bằng cách nuôi cấy chúng trong bình nuôi ở điều kiện vô trùng có môi trường thích hợp và được kiểm soát nghiêm ngặt.

Vật liệu để nhân giống có thể là một bộ phận nhỏ (mảnh) các cơ quan của cây: rễ, thân, lá, hoa, quả, mô phân sinh, chồi, phôi, hạt giống cũng như các tế bào được phát sinh từ các bộ phận của cây (mô sẹo – callus) hoặc các tế bào đơn được tách từ các mô, các tế bào đã được loại bỏ phần vách (tế bào trần – protoplast).

Phương pháp nhân giống này sử dụng một bộ phận rất nhỏ của cơ thể sinh vật làm vật liệu để nhân giống nên còn được là vi nhân giống (Micropropagation) và thường được thực hiện ở điều kiện vô trùng trong ống nghiệm có môi trường thích hợp và được kiểm soát nên được gọi là nuôi cấy in vitro để phân biệt với quá trình nuôi cấy trong điều kiện tự nhiên, ngoài ống nghiệm (in vivo). Môi trường nuôi cấy được chia làm hai loại: môi trường hóa học và vật lý. Môi trường hóa học gồm các chất nuôi mẫu cấy trong bình nuôi và được hấp vô trùng tuyệt đối. Môi trường vật lý (nhiệt độ, ánh sáng…) cũng là những nhân tố tác động trực tiếp đến mẫu cấy và tham gia vào quá trình sống của chúng.

Phương pháp nhân giống này thường được gọi chung là nhân giống bằng nuôi cấy mô và tế bào, là một ngành kỹ thuật trẻ, mới được hình thành từ những năm đầu của thế kỷ XX, và được phát triển mạnh trong vài chục năm gần đây. Ngày nay phương pháp này được coi là một công cụ đắc lực để nghiên cứu và ứng dụng trong các lĩnh vực có đối tượng là sinh vật và là một nội dung quan trọng không thể thiếu được của công nghệ sinh học hiện đại.

Nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô và tế bào sử dụng một số ít vật liệu nhân giống là mô phân sinh hoặc chồi đỉnh, chồi bên cho phép sản xuất hàng chục triệu cây giống đồng đều là bản sao của các cây lấy vật liệu giống trong thời gian ngắn, trên một diện tích không lớn. Nếu vật liệu nhân giống được lấy từ những cây đầu dòng, cây ưu việt thì cây con nhân ra sẽ có đầy đủ các đặc tính tốt của cây ưu việt như: năng suất, chất lượng sản phẩm cao, đề kháng tốt với điều kiện hoàn cảnh bất lợi của môi trường sống.

Nhân giống cà rốt bằng nuôi cấy mô và tế bào
Nhân giống cà rốt bằng nuôi cấy mô và tế bào

Ngoài việc ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô và tế bào để nhân giống trên qui mô lớn cho các cây trổng có giá trị, công nghệ này còn được ứng dụng rộng rãi trong nghiên cứu sinh hóa di truyền, ứng dụng công nghệ sinh học để cải thiện giống cây trồng, vật nuôi…

Nuôi cấy các tế bào đơn của thực vật trong môi trường lỏng trên qui mô công nghiệp có thể sản xuất ra một lượng lớn các chất trao đổi thứ cấp rất tiện lợi và hiệu quả cao hơn khi trồng cây để lấy sản phẩm.

Sử dụng phương pháp nuôi cấy mô và tế bào để nuôi cấy hạt phấn, túi phôi còn rút ngắn được thời gian tạo ra những dòng thuần đồng hợp đơn bội, song đơn bội phục vụ cho việc lai tạo giống mới hiệu quả hơn.

Nuôi cấy tế bào trần và dung hợp tế bào xôma để thực hiện lai xa có thể tạo ra những cây trồng mang các tính trạng hoàn toàn mới mà tổ tiên chúng không có.


Chọn lọc dòng tế bào in vitro có thể tạo ra được hàng triệu khả năng có các tế bào riêng biệt khác nhau về tính chống chịu với điều kiện môi trường bất lợi như: chịu hạn, chịu mặn…

Nhờ có công nghệ nuôi cấy mô và tế bào, việc chuyển nạp gen có thể được thực hiện, một đoạn gen mã hóa thông tin cho một tính trạng quan trọng có lợi của tế bào cơ thể này có thể được chuyển sang những tế bào đơn của cơ thể vật chủ khác, những tế bào đã được chuyển gen này được nuôi cấy và tái sinh. Phương pháp này có thể làm thay đổi bộ gen của vật chủ, khác hẳn với phương pháp lai giữa hai cá thể.

Một số khái niệm thường được sử dụng trong nuôi cấy mô và tế bào:

Mảnh cấy: là vật liệu được lấy từ cây để nuôi cấy trong ống nghiệm.

Dòng và chủng tế bào: là những tế bào có nguồn gốc từ một tế bào đơn ban đầu được nuôi cấy liên tục trong điều kiện nhất định, tương đối ổn định.

Mảnh cấy chuyền bước 1: là mẫu thực vật sau khi đã khử trùng được nuôi cấy lần đầu tiên (nuôi sơ cấp). Mô sẹo phát sinh từ mẫu này gọi là mô sơ cấp.

Mô cấy chuyền bước 2: mô sơ cấp được chuyển sang nuôi trong môi trường mới.

Phân hóa cơ quan: là quá trình hình thành các cơ quan của cây như: rễ, thân, chồi, lá từ mô nuôi cấy hay mô sẹo.

Phân hóa phôi: là quá trình hình thành một cây hoàn chỉnh từ mô sẹo hay tế bào đơn được nuôi cấy, thông qua các giai đoạn phát triển của phôi tương tự như phôi hình thành khi tế bào trứng được thụ tinh. Vì vậy người ta gọi dạng phôi này là thể phôi (Embrioids) hoặc phôi vô tính hay phôi sinh dưỡng (Somatic embryos, vegetative embryos).

Bạn có muốn nhận nội dung tương tự Cây lấy thân qua email không?