LIÊN HỆ QUẢNG CÁO: 0989.467.685 - info@caytrongvatnuoi.com

Đặc điểm của mầm cây chè

Chỉnh sửa lúc 07/10/2018

Cây chè có hai loại mầm: mầm dinh dưỡng và mầm sinh thực.

Mầm dinh dưỡng

Mầm dinh dưỡng là những mầm có khả năng phát triển thành búp chè, lá chè rồi hình thành cành chè.

Căn cứ vào vị trí và khả năng hoạt động người ta chia mầm dinh dưỡng thành các loại:

+ Mầm cố định: mầm đỉnh; mầm nách; và mầm ngủ

+ Mầm bất định.

Mầm đỉnh

Mầm đỉnh là mầm nằm ở vị trí trên cùng của cành chè. Cành chè được hình thành từ mầm đỉnh sẽ tiếp tục phát triển trên trục chính của cành năm trước. Khả năng hoạt động sinh trưởng (phát động hình thành cành mới) mạnh và thường gây ức chế hoạt động các mầm sinh trưởng phía dưới nó (hiện tượng ưu thế ngọn). Trong năm, mầm đỉnh là mầm phát động, hình thành búp sớm nhất. Các búp hình thành từ mầm đỉnh thường là các búp đợt I.

Mầm nách

Mầm nách là những mầm nằm ở nách lá, giữ vai trò quyết định trong việc hình thành búp. Trong điều kiện sinh trưởng tự nhiên (không đốn, hái), phần lớn các mầm nách ở trạng thái nghỉ. Khi búp phía trên bị hái đi hoặc bước vào thời ký tiềm sinh (ưu thế ngọn bị triệt tiêu), mầm nách mới được phát động, phát triển, hình thành búp mới. Trên đoạn cành chè, khả năng hoạt động của các mầm nách thay đổi tùy theo vị trí lá trên cành. Những mầm nách càng gần đỉnh thường cho búp sớm hơn do có khả năng phân hóa, phát động mạnh hơn các mầm nách ở lá phía dưới. Những búp được hình thành từ các mầm nách của các lá năm trước gọi là búp đợt I.

bup che phat trien tu dinh sinh truong hay mam nach

Búp chè phát triển từ đỉnh sinh trưởng hay mầm nách

Trên vườn chè hái búp, những mầm được phân hóa từ mùa hè hoặc mùa thu năm trước thường bị loại bỏ do bị đốn, do đó sự phân hóa mầm để hình thành búp trên cây chè hái búp chủ yếu diễn ra trong mùa Xuân.

Mầm ngủ

Mầm ngủ là những mầm nằm ở các bộ phận đã hóa gỗ của cành một năm hoặc hơn. Những mầm này kém phân hóa và kém phát triển hơn các mầm đỉnh và nách, do đó thời gian phát động của mầm ngủ lâu hơn. Kỹ thuật đốn lững, đốn đau được thực hiện nhằm tận dụng những mầm này tạo nên bộ khung tán mới, có giai đoạn phát dục non hơn, sức sinh trưởng mạnh hơn.

Mầm bất định

Mầm bất định phân bố không cố định trên thân cây chè, nhưng thường hiện diện ở phần sát cổ rễ. Thường mầm bất định chỉ phát động, hình thành cành mới khi cây chè được đốn trẻ lại.

Trên một cành chè, các mầm nách của lá vảy ốc và lá cá thường chuyển thành mầm ngủ, trong rất ít trường hợp, chúng sinh trưởng bình thường và hình thành búp.

Đọc thêm  Cây rau dền gai

Đặc điểm thân đa mầm là cơ sở rất quan trọng khi xây dựng quy trình đốn chè, tuy nhiên, khi đốn chè cũng cần lưu ý những tác động phụ khác có ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ chết cây: khô hạn, đốn làm tổn thương cây, rễ. Về nguyên tắc, tiến hành đốn chè trong điều kiện bất lợi cho sinh trưởng của cây chè, để đến khi gặp điều kiện thuận lợi, mầm chè mau phát động, tái sinh nhanh.

Mầm sinh thực

Mầm sinh thực là mầm khi phát động sẽ hình thành nụ, rồi phát triển thành hoa và quả. Mầm sinh thực nằm ở nách lá, nhưng thường chỉ quan sát thấy mầm sinh thực ở các nách lá thứ ba trở xuống.

Mầm sinh thực và mầm nách  phát sinh cùng trục, mầm nách ở giữa, mầm sinh thực hai bên, do đó:

– Bình thường ở mỗi nách lá có hai mầm sinh thực, nhưng cũng có trường hợp nhiều hơn.


– Quá trình sinh trưởng dinh dưỡng và quá trình sinh trưởng sinh thực tồn tại song song với nhau với những mâu thuẩn nhất định. Khi cây chè ra nhiều nụ, hoa, nuôi nhiều quả, hạt thì khả năng cho búp của cây yếu đi. Do đó, tùy mục đích của vườn chè là thu búp hay hạt giống mà người ta có những tác động riêng thúc đẩy quá trình tương ứng phát triển ưu thế hơn.

Nụ, hoa và trái chè hình thành từ mầm sinh thực ở nách lá

Nụ, hoa và trái chè hình thành từ mầm sinh thực ở nách lá

Đặc điểm sinh vật học của búp chè

Trong sản xuất, búp chè là đối tượng thu hoạch, nên được quan tâm, nghiên cứu nhiều. Búp chè là sản phẩm thu hoạch của nương chè nhưng đồng thời là nguyên liệu cho công nghiệp chế biến chè, do đó, sinh trưởng và phẩm chất của búp chè nguyên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và phẩm chất chè thành phẩm.

Phần búp chè bị hái đi

Phần búp chè bị hái đi

Búp chè là đoạn non trên cùng của cành chè, búp được hình thành từ mầm dinh dưỡng. Thành phần của một búp chè bình thường gồm: 01 tôm (Pekoe, là phần lá non chưa xòe ra) + vài lá thật (tùy theo quy cách hái). Búp chè sinh trưởng theo đợt sinh trưởng.

Quá trình hình thành, sinh trưởng và chất lượng của búp chè phụ thuộc vào sự tác động tổng hợp của nhiều yếu tố: giống, điều kiện tự nhiên, điều kiện chăm sóc, thu hoạch. Búp chè càng non (số lá thật ít) thì phẩm chất càng cao, tuy nhiên nếu hái búp non quá sẽ ảnh hưởng đến năng suất và sinh trưởng của cây.

Theo Bakhơtatze, hệ số tương quan giữa mật độ búp và năng suất là r = 0,959 ± 0,004.

Phần búp chè được thu hoạch gồm 1 tôm và 2 – 3 lá thật (P + 2, 3)

Phần búp chè được thu hoạch gồm 1 tôm và 2 – 3 lá thật (P + 2, 3)

Tùy tình trạng sinh trưởng, hoạt động của búp chè, người ta chia búp chè ra làm hai loại: búp bình thường (normal bud) và búp mù (baryhi bud)

Đọc thêm  Cây rau diếp

– Búp bình thường gồm 01 tôm bình thường (quy cách tôm bình thường thay đổi tùy theo yêu cầu về phẩm chất, thường dài 3 – 4 cm, hoặc dài hơn hoặc bằng 1/2 chiều dài lá thật thứ nhất) + vài lá non (tùy quy cách hái). Trọng lượng bình quân của một búp chè (phần được thu hoạch) là: 1,0 – 1,2g (chè shan) hay 0,5 – 0,6g (chè trung du).

Búp chè TB14 đang sinh trưởng (búp bình thưòng)

Búp chè TB14 đang sinh trưởng (búp bình thường)

Hàm lượng tannin trong lá chè tương quan không chặt với % búp bình thường trên tán: r = 0,670 ± 0,070; trong khi hàm lượng caffeine hầu như không tương quan với % búp bình thường (r = 0,480 ± 0,100).

– Búp mù là những búp phát triển không bình thường, thường thấy là các dạng: búp không có tôm hoặc tôm nhỏ, không đúng kích thước (tôm ngắn hơn 1/2 chiều dài lá thật thứ nhất). Trọng lượng búp mù thường chỉ bằng 1/2 búp bình thường còn phẩm chất thì thua kém rõ rệt.

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra hiện tượng búp mù, có thể kể như:

+ Do đặc điểm cây chè: trong mỗi đợt sinh trưởng, sau thời kỳ hoạt động là thời kỳ tiềm sinh, búp chè ngưng hoạt động. Để hoàn thành chu kỳ phát dục hàng năm, cây chè cũng cần có giai đoạn ngừng sinh trưởng.

+ Do điều kiện ngoại cảnh: nhiệt độ thấp quá (< 15oC), hoặc cao quá (> 35oC), khô hạn, gió mạnh…

+ Do điều kiện quản lý chăm sóc: hái không đúng lứa (hái trễ), thiếu dinh dưỡng, nhất là phân đạm, sâu bệnh hại nặng (bọ xít muỗi, bệnh phồng lá chè).

+ Do tổng hợp các điều kiện bất lợi.

Phá búp mù và giảm tỷ lệ búp mù trên tán là biện pháp kỹ thuật cần được nghiên cứu kỹ để nâng cao năng suất và phẩm chất của búp chè nguyên liệu. Một số nghiên cứu gần đây cho thấy phun hỗn hợp GA3 + BA (ở những nơi nhiệt độ tương đối thấp) hoặc chỉ phun N trong mùa mưa ở vùng nóng có khả năng phá bỏ miên trạng, kích thích cho mầm phát động, hình thành búp. Tuy nhiên từng giải pháp còn có các nhược điểm, cần có những nghiên cứu cụ thể khi áp dụng.

Bạn có muốn nhận nội dung tương tự Cây lấy lá qua email không?