Ấp trứng gia cầm bằng tủ ấp nước nóng

Hình đại diện Ấp trứng gia cầm bằng tủ ấp nước nóng
Hình đại diện Ấp trứng gia cầm bằng tủ ấp nước nóng

Tủ ấp nước nóng là dùng sức nóng (nhiệt) của nước đã được đun nóng ở trong két nước toả ra buồng ấp để cung cấp nhiệt cho trứng ấp.

Nước trong két của tủ được đốt nóng bằng bếp dầu hoả (lúc đầu), sau khi nước nóng đủ độ để ấp, dùng đèn thắp sáng như đèn toạ đăng, đèn con… Nếu có điện, dùng bếp điện (có điều chỉnh) là thuận tiện, sạch sẽ nhất.

Ấp trứng bằng tủ nước nóng có ưu điểm là: Nâng cao tỷ lệ ấp nở của trứng gà ở mức 78-80%, của trứng vịt 75-78%, của trứng ngỗng 70%; chỉ thua kém máy ấp tự động 3-5%. Chế độ nhiệt độ và ẩm độ được khống chế dễ dàng và đảm bảo yêu cầu cho phôi phát triển. Gọn gàng và sạch sẽ hơn khi ấp dùng thóc, trấu. Giảm bớt được nhân công trong khâu ấp. Đầu tư làm máy ấp nước nóng không lớn (khoảng 950.000 – 1.000.000đ/máy với công suất 500 trứng/phiên theo thời giá năm 1996).

Cấu tạo tủ ấp nước nóng

Tủ ấp nước nóng gồm:

Sơ đồ phần làm bằng kim loại của tủ ấp trứng bằng nước nóng

Sơ đồ phần làm bằng kim loại của tủ ấp trứng bằng nước nóng 1. Két trên; 2- Két dưới; 3- Các ống nước thông; 4- Ống thông với két để đổ nước và cắm nhiệt kế; 5- Chỗ ngọn lửa của bếp tiếp xúc đun nước trong két; —► các mũi tên chỉ đối lưu nước.

+ Két nước trên nóc, dưới đáy và các ống nối hai két làm bằng thép mạ kẽm không gỉ đày 2mm. Két đựng nước trên nóc và dưới đáy làm thành hình ống khối chữ nhật (to, nhỏ tuỳ công suất máy từ 500-1000 quả trứng ấp). Bình thường để chứa được 45 lít nước thì kích thước mỗi bè là: rộng 60cm, dài 95 cm, cao 8cm. Nối 2 két nước với nhau bằng ống thông với đường kính khoảng 2,5-3,0cm. Mỗi mặt làm 3 ống thông (trừ mặt trước có cửa…). Tủ cao 70 – 75cm (không kê chân), dài 100cm, rộng 65 cm, chia làm 2 buồng có vách ngăn giữa. Mặt tiền có cánh giữa được lót chất xốp cách nhiệt, phía trên mỗi cánh (1/3 cánh phía trên) có ô kính, để nhìn vào trong buồng ấp khi quan sát nhiệt, ẩm kế và trứng gà nở… Két nước trên nóc có ống để đổ nuớc vào và cắm nhiệt kế để theo dõi nhiệt độ của nước.

+ Tủ bao lấy két và ống nuớc để cách nhiệt được làm bằng gỗ tốt không mọt gồm 2 lớp, ở giữa 2 lớp gỗ của tủ đặt chất xốp hoặc mùn cưa. Ba phía của tủ làm 3 lỗ để không khí có thể từ ngoài vào và từ trong ra. Đáy tủ khoét lỗ tròn đuờng kính 25 cm, mép gỗ được gắn xi măng hoặc đất chịu lửa chống chảy khi đốt đèn đun nước trong két.

+ Khay trứng làm bằng gỗ hình chữ nhật vừa khít với mỗi buồng của tủ. Khay trứng làm bằng gỗ chắc được đóng mộng và ghép ke sắt chắc chắn. Chiều cao của khay khoảng 5-6cm, còn các chiều khác cho vừa kích thước của tủ. Khay trứng có những then gỗ ngang bào nhẵn để đặt trứng ấp làm sao không lọt, khay ấp trứng vịt và ngỗng có khoảng cách các thang rộng hơn so với khay đặt trứng gà (giống khay ấp trứng gà công nghiệp).

+ Mỗi buồng làm thành 4 tầng để lắp vừa 4 khay trứng. Như vậy 1 tủ ấp gồm 8 khay, mỗi khay đựng khoảng 60 quả trứng (nếu công suất máy 500 quả).

Cách ấp trứng trong tủ nước nóng

Tủ ấp trứng bằng nước nóng

Tủ ấp trứng bằng nước nóng 1. Ống đổ nước vào két và đặt nhiệt kế; 2- Các lỗ thông hơi; 3- Cửa tủ ấp; 4- Các khay trứng; 5- Đĩa nước cấp ẩm; 6- cửa kính theo dõi nhiệt độ tủ ấp; 7- Nhiệt và ẩm kế; 8- Chân tủ; 9- Bếp đèn dầu (hoặc bếp điện, bếp ga…)

+ Trước khi đưa trứng vào, phải đun nước trong két nóng ở múc trên dưới 50°C (đo bằng nhiệt kế ở phía nóc tủ).

Có thể đun nước nóng ở bên ngoài đổ vào trong két thì nhanh hơn. Nhiệt của nước truyền qua vỏ két và ống nối toả ra khắp các buồng ấp của tủ và làm tăng nhiệt độ ở đây lên 38 – 39°c (đặt nhiệt kế trong buồng để theo dõi).

+ Khi nhiệt độ tủ đạt 38 – 39°c, ta đưa trứng vào ấp (trứng đã xếp sẵn trong khay ấp). Mỗi tủ có thể ấp 500 trứng gà, 1500 trứng cút, 420 – 450 trứng vịt (hoặc trứng ngan), 150 – 200 trứng ngỗng. Khi xếp trứng vào khay chú ý để đầu to (đầu tù) lên trên và đặt nghiêng về một phía. Để duy trì nhiệt độ của tủ 37,5-38,5°C, cần ổn định nhiệt độ nước trong két 42 – 43°c, vì vậy cần duy trì đốt đèn, nhưng vặn nhỏ.Từ ngày thứ 8 đối với trứng gà và ngày 12 đối với trứng vịt… phôi phát triển mạnh, toả nhiệt nhiều làm tăng nhiệt độ buồng ấp, do đó nhiệt độ nước trong két chỉ cần 40- 41°C cũng có thể làm ổn định nhiệt độ buồng ấp 37,8 -38°c (nhiệt độ cần thiết cho giai đoạn giữa các thời kỳ ấp). Vào mùa hè nóng nực cũng làm tăng nhiệt độ buồng ấp, vì vậy có thể tắt đèn vài giờ.

Theo dõi nhiệt độ trứng ấp bằng cách xem nhiệt kế, ẩm kế đặt trên khay trứng qua ô kính ở cửa tủ.

Yêu cầu nhiệt độ, ẩm độ trong tủ ấp như sau:

Loại trứng Giai đoạn ấp (ngày) Nhiệt độ (°C) Ẩm đô (%)
1-4 38 60-65
5-15 37,8 55-60
16-18 37,5 50
19-21 (nở) 37 65-75
1-3 37,8 60-65
Chim cút 4-10 37,5 55-60
11-15 37,2 50
16-17 (nở) 36,8-37,0 65-75
1-7 37,8-38,0 65-70
Vịt 8-24 37,8 50
25-28 (nở) 37-37,2 65-75
1-8 38 65-70
Ngỗng 9-27 37,5 50-55
28-30 (nở) 36,8-37 65-75

Theo dõi độ ẩm: Điều kiện ấp thủ công thường không bảo đảm đủ độ ẩm cho ấp trứng, vì vậy cần chú ý theo dõi độ ẩm liên tục cũng như theo dõi nhiệt độ trong buồng ấp.

Để cung cấp độ ẩm cho ấp trứng, đặt khay nhỏ có nước, hoặc đựng khăn bông tẩm nước phía dưới (nước bay hơi do tác động của nhiệt trong buồng ấp). Có thể dùng bơm phun, phun nước lên các khay trứng, nhưng chỉ khi trời nắng nóng, vì khi bơm phải mở tủ, như vậy làm mất nhiệt, cần mua máy đo ẩm độ kèm nhiệt độ; dụng cụ này được bán ở các cửa hàng “Trang thiết bị, vật tư kỹ thuật”.

Vào cuối thời kỳ ấp, nhiệt độ buồng ấp tăng lên, vì vậy cần tăng độ ẩm theo cách vừa nêu trên để tránh gia cầm con bị sát vỏ.

Đảo trứng: Đảo trứng rất quan trọng để mọi mặt của vỏ trứng được tiếp xúc đều với môi trường không khí trong buồng ấp, mặt khác kích thích phôi hoạt động (chóng “phôi ngủ”) và làm thăng bằng vị trí của phôi.

Khi đảo trứng, mở nắp tủ, kéo nhanh khay trứng ra và đậy cánh tủ ngay kẻo mất nhiệt. Đảo trứng trong phòng kín gió và ấm (vào mùa đông). Thao tác đảo là lấy bàn tay đặt lên 2-3 hàng trứng tuỳ bàn tay to dài hay ngắn xô trứng nhẹ nhàng nghiêng 90° từ phía trong ra ngoài (hoặc’từ ngoài vào trong) buồng ấp; lần đảo trứng sau lại xoa ngược lại. Mỗi ngày đảo trứng 6-8 lần, mỗi lần cách nhau 3- 4 giờ. Giai đoạn cuối của thời kỳ ấp tăng số lần đảo trứng (8 lần/ngày).

Tạo độ thông thoáng trong tủ ấp nhờ các lỗ thông khí (đã nói ở trên) quanh tủ. Giai đoạn cuối của thời kỳ ấp phôi cần nhiều không khí, vì vậy nếu trời nóng thỉnh thoảng mở tủ, hoặc dùng quạt nhỏ quay chậm, quạt qua lỗ thông khí.

Làm mát trứng: Mỗi lần đảo trứng là một lần làm mát trứng. Giai đoạn ấp cuối (trứng gà sau 15 ngày; trứng vịt, ngỗng sau 18-20 ngày ấp), nhiệt độ trứng tăng (sờ nóng hơn bình thường), cần làm mát hằng cách dùng khăn thấm nước ấm xoa lên mặt trứng, hoặc phun nước (phun thành bụi sương) lên mặt trứng hoặc lật trứng.

Nấu đĩa nước trong tủ khô phải đổ nước lạnh vào để giảm nhiệt trong tủ và tăng độ ẩm.

Ấp trứng bằng tủ nuớc nóng không cần ra pho lạnh hoặc tủ nở khác, mà trứng trong giai đoạn bắt đầu nở thì cứ 3 – 4 giờ nhặt những con đã khô lông hoặc những con khuyết tật (loại bỏ), vỏ trứng và trứng tắc ra một lần. Gia cầm nở được đặt trong hộp cáttông hoặc lồng nhựa, ràng, vây. Những hộp gia cầm 1 ngày tuối này phải đặt trong phòng ấm, không có gió lùa. Trước khi xuất, cần tiêm phòng hoặc nhỏ vacxin.

Lưu ý trong thời gian gia cầm nở, nhiệt độ nước trong két cần giảm xuống 38 – 39oc vào mùa hè và 40 – 41oc vào mùa đông. Lúc này chỉ cần đèn dầu con hoặc bép điện, bếp ga vặn rất nhỏ.

Chú ý: Để giảm bót công lao động, mỗi nhà ấp đặt nhiều tủ ấp để cùng theo dõi.

+ Kiểm tra thường xuyên chỗ đốt đèn ở đáy tủ, xem lớp xi măng hoặc amian cách nhiệt có bị bung ra không, náu bung ra phải gắn lại để chống cháy lớp gỗ của tủ.

+ Cần theo dõi nhiệt độ và ẩm độ 1 giờ/lần để điều chỉnh nhiệt độ trong tủ và cường độ của bếp, đèn.

+ Phải phân công người thay nhau trực, tránh tình trạng người trực mệt, ngủ quên, khi nhiệt độ trong tủ ấp lên cao làm “cháy trứng – chết phôi” hàng loạt.