Ấp trứng bằng thóc, trấu rang nóng

Việc ấp trứng vịt, gà và những gia cầm khác trong nông thôn hiện nay chủ yếu vẫn bằng phương pháp ấp thủ công, việc ấp bằng máy còn ít, chỉ tập trung ở những xí nghiệp chăn nuôi gia cầm công nghiệp có số lượng trứng lớn. Trong chăn nuôi vịt, gà, ngan, ngỗng quảng canh (chăn thả tự nhiên) thì việc ấp thủ công chủ yếu dùng trấu, thóc rang nóng làm nguyện liệu cung cấp và điều hoà nhiệt độ ấp; một số nơi dùng đèn dầu, nuớc nóng… Có thể dùng “trứng ấp trứng” (trứng mới cho vào ủ lẫn với trứng đã ấp) để tận dụng nhiệt thải ra của trứng đã ấp được quá nửa thời kỳ.

Việc ấp trứng bằng thóc, trấu rang nóng từ ngày xưa bà con ta đã thường xuyên làm.

Điều kiện để ấp thủ công

Dụng cụ và phòng ấp

Lò rang: Lò rang thóc, trấu được xây bằng gạch hoặc đắp đất nện chặt, trên để vừa chảo rang. Lò cao 70- 90cm, rộng 60-70cm, có cửa để đậy lò, cạnh lò có ống khói để khói thoát ra khỏi phòng đặt lò rang nguyên liệu.

Pho nóng (lò ấp): Pho nóng là những bồ (sọt) đan bằng nứa hay cót quay tròn, có đường kính 60 – 80cm (tuỳ số trứng vào ấp). Có nơi làm pho hình vành khăn, giữa nhồi trấu hay mùn cưa đê giữ nhiệt; có nơi xây thành bể hình chữ nhật cao 1,0 – l,2m, dài 4 – 5m, gọi là pho nóng “mẹ’’, trong bể đặt các pho nóng “con” (bồ trứng ấp đã đưực phủ thóc hoặc trấu nóng). Xung quanh bê nhồi trấu, mùn cưa để giữ nhiệt, ẩm. Sau khi đặt các bồ trứng vào bể, phía trên phủ băng mền bông hoặc nhiều lớp bao tải để giữ nhiệt và thuận tiện cho thao tác mở hoặc đậy pho.

Túi lưới đựng trứng: Tủi lưới đan bằng sợi gai, hoặc sợi nilon. Mắt lưới thưa, làm sao không để lọt trứng khi phải nhấc ra, đưa vào trong quá trình đảo trứng. Ở miền Nam dùng khăn vải vuông để gói trứng ấp nhưng cách này đắt tiền, khó thao tác và trứng dễ bị dập vỡ.

Pho lạnh: Pho lạnh (pho không cần ủ thóc, trấu nóng) được làm ngay dưới nền nhà bằng gạch hoặc xi măng. Có nơi dùng nong có đường kính trên duói 2m để xếp trứng vào. Tuỳ theo số lượng trứng ra pho lạnh mà làm pho to hay nhỏ. Xung quanh pho lạnh được chắn bằng nùn bện rơm, rạ hoặc ghép bằng gỗ. Dưới nền pho rải lớp trấu thường dày trên duới 5cm, sau đó rải chiếu hay bao tải lên trên. Trứng đưa từ pho nóng ra (trước khi nở 10 – 12 ngày) được xếp vào pho lạnh, đầu to lên trên và nghiêng một chiều 45°. Xếp trứng chồng lên nhau 3, 2 hay 1 tầng (gọi là ngả 3, ngả đôi hay ngả đơn), trên pho phủ kín bằng mền chăn hoặc vải màn, bao tải để giữ ấm. Dùng tay sờ lên trứng để kiểm ưa nhiệt, nếu nóng hơn mức cho phép thì phải lật chăn ra, còn nếu hơi lạnh phải phủ chăn, tốt nhất là dùng nhiệt kế theo dõi làm sao duy trì nhiệt trong pho lạnh ở mức 36,5 – 37°c. Còn ẩm độ 65 – 70% là bảo đảm chế độ nhiệt, ẩm của pho lạnh (trước khi nở). Vào mùa rét, trong phòng có pho lạnh phải thắp thêm bóng điện 250W/10m2 phòng hoặc bếp dầu, củi, lò than để cung cấp nhiệt. Ngoài ra cần có biện pháp chống chuột, kiến…

Cung cấp nhiệt để ấp

Nguồn cấp nhiệt để ấp trứng là thóc, trấu rang, đèn điện, nước nóng hoặc đèn dầu…

Trứng trong pho nóng phải luôn luôn được cấp nhiệt ấm từ môi trường (trấu, thóc rang nóng…). Nhiệt độ ấp liên quan đến nhiệt độ phòng ấp hoặc thời tiết bên ngoài, dựa vào đó người ấp có thể thay đổi nhiệt độ trấu, thóc rang nóng để giữ chế độ nhiệt cần thiết cho trứng (bảng 1).

Khi rang thóc cần lưu ý:

Thóc hay trấu trước khi rang phải được phơi khô, sàng sẩy kỹ cho hết bụi bẩn, nhặt hết rác và đá sỏi. Mỗi mẻ rang từ 10-15kg thóc, 5-6kg trấu, chảo rang đặt nghiêng.

Ngọn lửa trong lò lúc đầu to, sau nhỏ dần và giữ ở mức độ vừa phải, để thóc được nóng đều.

Đọc thêm  Kỹ thuật nuôi gà thịt

Đảo thóc, trấu liên tục và đều từ dưới lên trên, trên xuống dưới, dùng xẻng sắt hoặc gỗ để đào.


Thóc trấu rang xong đổ vào bồ (sọt) – pho ấp và kiểm tra nhiệt độ bằng nhiệt kế; kinh nghiệm của người ấp là áp má, sờ tay vào bồ có thóc, trấu rang, biết được mức độ độ nóng của pho ấp đã thích hợp hay chưa.

Kinh nghiệm để làm tăng nhiệt độ ấp lúc ban đầu đỡ tốn nhiệt là nên phơi trứng dưới ánh nắng trong 55 – 60 phút. Phơi trứng vào trời nắng lúc 9-11 giờ sáng hoặc 2-4 giờ chiều, trên nong trứng phủ lớp vải xô, khi phơi cần đảo trứng liên tục để trứng nóng đều các mặt. Phơi xong đem ấp ngay. Phơi trứng có tác dụng làm ấm trứng trước khi vào pho, để đỡ mất nhiệt của thóc hoặc trấu, ngoài ra còn có tác dụng diệt nấm mốc và vu khuẩn trên vỏ trứng, đồng thời kích thích hoạt động phôi nhờ tia hồng ngoại của mặt trời.

Trước khi đưa trứng vào pho, cần làm ấm sọt hoặc bồ, bằng cách hơ nóng, phơi hoặc để trấu thóc rang vào sau đó bỏ ra (gọi là hăm pho). Sau khi pho nóng ấm mới đặt trứng vào ấp; một lóp trứng một lớp thóc hoặc trấu rang dày 7-10cm.

Sau 12-24 giờ, trứng áp đă ổn định về nhiệt 37- 37,5°c. Cứ 6 giờ cần đảo trứng và thay thóc, trấu rang nóng 1 lần. Những lần thay thóc, trấu tiếp theo có độ nóng giảm đần (kiểm tra bằng cảm giác hay nhiệt kế).

Sự ảnh hưởng của mùa vụ đến yêu cầu nhiệt độ thóc, trấu rang lần đầu ấp
Sự ảnh hưởng của mùa vụ đến yêu cầu nhiệt độ thóc, trấu rang lần đầu ấp

 

Sự ảnh hưởng của các giai đoạn ấp đến yêu cầu nhiệt độ thóc rang và nhiệt độ trong pho
Sự ảnh hưởng của các giai đoạn ấp đến yêu cầu nhiệt độ thóc rang và nhiệt độ trong pho

Cung cấp ẩm độ

Mỗi giai đoạn ấp kế tiếp nhau, trứng yêu cầu độ ẩm khác nhau. Giai đoạn ấp đầu (1-10 ngày đầu) yêu cầu ẩm độ cao hơn ở giai đoạn ấp giữa (11-18 ngày ấp). Giai đoạn ấp cuối đến khi nở lại yêu cầu độ ẩm cao, thậm chí cao hơn giai đoạn đầu (độ ẩm 68-70%). Ấp bằng thóc, trấu thì độ ẩm trong pho thường không bảo đảm. vì vậy phải điều chỉnh làm tăng độ ẩm bằng cách sau:

Phun nước ấm 37-38°C lên mặt trứng ấp.

Phủ vải xô (vải màn) thấm nước ấm vắt ráo phủ lên trứng.

Phun nước vào phòng ấp. Mở chăn đậy trứng để trứng tiếp xúc với không khí ẩm (mùa lạnh không phun nước trong phòng).

Độ thông thoáng không khí và làm mát trứng ấp

Ấp thủ công bằng thóc, trấu ủ kín trứng. Vì vậy trứng hầu như tiếp xúc rất ít với không khí, dẫn đến trứng bị thiếu không khí (oxy). Để khắc phục, càn phải đảo trứng 6 giờ một lần, đồng thời thay thóc rang nóng khác (vì thóc mẻ trước đã nguội). Ngày và đêm đảo 4 lần. Khi pho ra lạnh cũng là lúc trứng cần rất nhiều không khí, do đó phải mở chăn phủ vài lần/ngày đêm và đảo trứng nhiều lần hơn: 5-6 lần/ngày đêm. Đảo trứng, làm thông thoáng trứng, làm mát trứng nhiều lần sẽ làm tỷ lệ nở cao, gà con nở ra khoẻ.

Lần đảo trứng chính là lần làm mát và làm thông thoáng trứng ấp.

Yêu cầu độ ẩm trong quá trình ấp thủ công (trong pho)
Yêu cầu độ ẩm trong quá trình ấp thủ công (trong pho)

* Độ ẩm thiếu phải gia ẩm thêm cho trứng lúc đảo.


Đảo trứng, làm thông thoáng, làm lạnh trứng ấp

Đảo trứng, làm thông thoáng, làm lạnh trứng ấp
Đảo trứng, làm thông thoáng, làm lạnh trứng ấp

Khi nhà ấp quá nóng thì cần có biện pháp chống nóng như: phun nước lên mái nhà, tường nhà. Trong nhà ấp có quạt máy.

Nhà ấp (trạm ấp)

Nhà ấp gồm 3 buồng: buồng đặt các pho nóng, buồng đặt các pho lạnh và buồng kho. Buồng pho nóng có thể đặt các lò rang thóc, trấu và các pho nóng ủ trứng ấp. Buồng pho lạnh đặt các pho lạnh làm bằng nong, phản hoặc ngăn thành từng ô trên nền nhà để ủ trứng (pho lạnh có thể gọi là pho nở). Buồng kho để chứa các dụng cụ ấp và ra gà con như: chăn, chiếu, túi lưới, vây, thúng, ràng, bao tải, thóc trấu, dầu đèn, củi đốt, quạt… Nhà ấp rộng hay hẹp do quy mô ấp trứng nhiều hay ít. Ở miền Nam để tận đụng diện tích, nền nhà ấp không chia thành các buồng như trên. Nhà ấp ở mặt đất làm pho nóng, kê bục cao phía trên là pho lạnh. Pho lạnh có diện tích tuỳ theo số lượng trứng ấp. Thành pho ghép tấm gỗ hoặc xếp 1 hàng gạch nửa, hoặc quây rơm cao 10 – 15cm. Dưới đáy pho rải lóp trấu hoặc mùn cưa dày 10cm, trên mặt trải 1 lớp mền bông hoặc chăn rạ.

Đọc thêm  Cách chọn gà đá có vảy tốt
Pho nóng con (mặt cắt ngang)
Pho nóng con (mặt cắt ngang) 1. Miệng; 2. Thành ngoài; 3. Lớp đệm bằng trấu hoặc thóc; 4. Thành trong; 5. Lớp thóc, trấu rang nóng; 6. Trứng ấp.
Mặt cắt ngang pho nóng mẹ và pho nóng con (sọt trứng) ấp thóc nóng
Mặt cắt ngang pho nóng mẹ và pho nóng con (sọt trứng) ấp thóc nóng 1. Mặt bể (trên phủ chăn hoặc bao tải, hoặc trấu…); 2. Thành bể; 3. Lớp trấu lót; 4. Pho nóng; 5. Trứng; 6. Đáy bể.
Sơ đồ phần làm bằng kim loại của tủ ấp trứng bằng nước nóng
Sơ đồ phần làm bằng kim loại của tủ ấp trứng bằng nước nóng 1. Chiều dọc; 2. Chiều ngang; 3. Đáy pho (rải trấu); 4. Trứng trong pho lạnh.

Thao tác ấp trứng gia cầm thủ công bằng thóc, trấu nóng

Trứng gà, vịt sau khi chọn được đặt vào túi lưới, mỗi túi 20 quả trứng vịt hoặc ngan, hoặc 30 quả trứng gà, hoặc 10 quả trứng ngỗng, sau đó nhẹ nhàng buộc lại.

Số trứng dự định vào các pho nóng sau khi cho hết vào các túi lưới được đưa ra phơi nắng 50 – 55 phút. Nếu không phơi (do không có nắng), phải hãm pho cho nóng. Lưu ý các túi trứng không được buộc chặt khít trứng, để thả lỏng trứng.

Đáy pho rải lóp thóc, trấu nóng già hơn so vói các lớp khác với độ dày khoảng 10cm. Sau đó xếp các túi trứng lên và dàn đều trứng nằm thành một lượt, xếp trứng cách thành pho 4-5cm để làm lớp đệm trấu, rồi đổ lớp thóc hoặc trấu nóng lên san đều, sau đó lại tiếp tục đặt trứng, phủ thóc nóng, cho đến khi đầy bồ (pho nóng), trên cùng phủ hai, ba lượt chăn (hoặc bao tải).

Sau 6 giờ (tuỳ loại trứng) trong ngày thay thóc nóng khác và đảo trứng một lần. Thao tác đảo trứng là đặt các túi trứng lên sàn rồi dùng tay xoa lên lớp trứng một lượt, trứng sẽ được đảo từ mặt trên xuống dưới, nếu xếp được trứng nghiêng 45° đầu to lên trên là tốt. Khi đặt trứng vào pho, tuần tự đặt túi trứng ở đáy và trên mặt pho vào giữa, những túi ở giữa lên trên cùng hoặc xuống đáy pho, trứng ở ngoài (cạnh pho) xếp vào trong. Sau đó phủ thóc rang mới, rồi đặt trứng như đã nói ở trên.

Khi trứng đã phát nhiệt (sờ vỏ trứng thấy nóng), chỉ cần ủ trứng với thóc nóng vừa phải. Khi trứng phát nhiệt mạnh (thường trứng vịt sau 12-17 ngày ấp, trứng gà 12 – 14 ngày ấp) thì rút thóc nóng, không ủ thóc nóng nữa), lúc này có thể xếp chồng các túi trứng lên nhau theo từng lớp. Lưu ý khi xếp trứng thao tác phải nhẹ tay tránh trứng bị dập vỡ và xây sát vỏ… Cuối thời kỳ ấp, trứng phát triển mạnh thì giữa pho để trống sẽ tạo cho trứng thoát được nhiệt và tiếp xúc nhiều với không khí.

Nếu trứng phát nhiệt mạnh hơn mức bình thường, có thể đưa trứng ra pho lạnh (khoảng 15-17 ngày sau khi ấp vào mùa đông, 12-15 ngày vào mùa hè đói với trứng vịt ngan. Còn đối với trứng gà tương ứng 13-14 và 12- 13 ngày). Ở miền Nam nhiều nơi ra trứng pho lạnh vào ngày thứ 18 sau khi ấp. Trứng mới ra pho lạnh được ngả ba hay ngả kép (xếp chồng lên 3-4 lớp), trên phủ mền chăn hay nhiều lớp bao tải… Sau đó, khi phôi phát triển mạnh toả nhiệt nhiều thì ngả đơn hay ngả đôi, đắp 1 hay 2 lớp bao tải đủ giữ nhiệt (tuỳ theo thời tiết). Lúc này phun nước ấm để tăng độ ẩm cung cấp cho gà, vịt khẩy mỏ (mổ vỏ) và nở nhanh không bị sát vỏ.

Những trứng nằm ngoài cạnh pho khi đảo trứng được chuyển vào trong và trứng ở trong chuyển ra ngoài, để mọi trứng được giữ nhiệt và độ ẩm như nhau ở mọi lúc.

Khi vịt bắt đầu nở, định kỳ khoảng 4-5 giờ bắt vịt, gà con đã khô lông ra một lần, đồng thời nhặt vỏ trứng và trứng ung ra cho vào thúng rồi dồn trứng vào pho cho đủ.

Vịt, gà con nở ra được đặt trong vây, ràng rửa sạch phơi khô (hiện nay có hộp đựng gà, vịt 1 ngày tuổi). Mỗi hộp chứa 100-200 gà, vịt con. Trong khi chưa xuất bán, cần giữ gà, vịt con trong phòng kín gió, ấm. Theo kinh nghiệm, vịt cần để nhịn đói 1 ngày sau đó mới xuất, đảm bảo vịt khoẻ hơn, còn gà thì sớm hơn khoảng 10-12 giờ có thể xuất khỏi lò ấp. Trước khi xuất bản phải tiêm vacxin dịch tả cho vịt và tiêm vacxin Marek cho gà (nếu là gà nuôi làm giống sinh sản)…

BÀI VIẾT LIÊN QUAN


BÀI VIẾT XEM NHIỀU

  • Cách chọn gà đá có vảy tam tài phủ địa
  • Bảng giá thức ăn cho heo tham khảo
  • Lập khẩu phần thức ăn cho heo thịt
  • Xem vảy gà chọi xấu
  • Ấp trứng tự nhiên (Ấp trứng bằng con mái)
  • Thức ăn của gà thả vườn
  • Những đặc điểm của chim Khướu tốt
  • Chuẩn bị cho gà đá ra trường
  • Chăm sóc sức lực gà nòi trước ngày đá
  • Kỹ thuật nuôi dưỡng và chăm sóc thỏ cái sinh sản